ଦୀପାବଳି ଆସିଲେ ବଜାରଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଅନଲାଇନ୍ ସପିଂ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସବୁଠି ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଅଫର୍ ଓ ଡିସକାଉଣ୍ଟ। ମନପସନ୍ଦ ସାମଗ୍ରୀ କମ୍ ଦାମରେ କିଣିବା ପାଇଁ ଗ୍ରାହକମାନେ ବିଭିନ୍ନ ୱେବସାଇଟ୍ ଓ ମୋବାଇଲ୍ ଆପ୍ରେ ଅଫର୍ ଖୋଜିଥାନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଏହି ପାର୍ବଣ ଋତୁରେ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ଏହି ଉତ୍ସାହକୁ ଫାଇଦା ଉଠାଉଛନ୍ତି ସାଇବର ଠକ। ନକଲି ୱେବସାଇଟ୍, ମିଛ ଡିସକାଉଣ୍ଟ, ଲକି ଡ୍ର' ଓ ଫେକ୍ ପେମେଣ୍ଟ ଲିଙ୍କ୍ ଜରିଆରେ ଲୋକଙ୍କୁ ଠକିବାକୁ ନୂଆ ନୂଆ ଉପାୟ ଆପଣାଉଛନ୍ତି ସାଇବର ଅପରାଧୀ।
ଅନେକ ସମୟରେ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଅଫର୍ ଦେଖି ଗ୍ରାହକମାନେ ଭଲଭାବେ ଯାଞ୍ଚ ନକରି ଅଜଣା ଲିଙ୍କ୍ରେ କ୍ଲିକ୍ କରିଦିଅନ୍ତି। ଏହାଦ୍ୱାରା ବ୍ୟାଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟ, ଡେବିଟ୍ ଓ କ୍ରେଡିଟ୍ କାର୍ଡ ସମ୍ପର୍କିତ ତଥ୍ୟ ସହ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସୂଚନା ମଧ୍ୟ ଠକଙ୍କ ହାତକୁ ଚାଲିଯାଇପାରେ। ଏପରିକି ଗୋଟିଏ ଭୁଲ୍ କ୍ଲିକ୍ ଯୋଗୁଁ ଆପଣଙ୍କ କଷ୍ଟ ଅର୍ଜିତ ଟଙ୍କା ହରାଇବାକୁ ପଡ଼ିପାରେ। ତେଣୁ ଦୀପାବଳି ସମୟରେ ଅନଲାଇନ୍ ସପିଂ କରିବାବେଳେ କିଛି ଜରୁରୀ ସାଇବର ସୁରକ୍ଷା ନିୟମ ମାନିବା ଆବଶ୍ୟକ।
୧. ଅତ୍ୟଧିକ ଡିସକାଉଣ୍ଟ ଦେଖିଲେ ହୁଅନ୍ତୁ ସତର୍କ
ଯଦି କୌଣସି ୱେବସାଇଟ୍ରେ ଦାମୀ ସ୍ମାର୍ଟଫୋନ୍, ଲାପଟପ୍ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଗ୍ୟାଜେଟ୍ ଉପରେ ୭୦ରୁ ୮୦ ପ୍ରତିଶତ ଡିସକାଉଣ୍ଟ ଦେଖୁଛନ୍ତି, ତେବେ ତୁରନ୍ତ ଅର୍ଡର୍ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଏହା ନକଲି ଅଫର୍ ହୋଇଥାଇପାରେ। କିଣିବା ପୂର୍ବରୁ ସାମଗ୍ରୀର ମୂଳ ଦାମ୍ ବ୍ରାଣ୍ଡର ଅଫିସିଆଲ୍ ୱେବସାଇଟ୍ କିମ୍ବା ଭରସାଯୋଗ୍ୟ ସପିଂ ପ୍ଲାଟଫର୍ମରେ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ। 'ମାତ୍ର କିଛି ମିନିଟ୍ ବାକି' କିମ୍ବା 'ମାତ୍ର ୩ଟି ଜିନିଷ ଷ୍ଟକ୍ରେ ଅଛି' ଭଳି ମେସେଜ୍ ଦେଖି ତରବରିଆ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ।
୨. ମାଗଣା ଉପହାର ଓ ଲକି ଡ୍ର' ମେସେଜ୍ରୁ ଦୂରେଇ ରୁହନ୍ତୁ
WhatsApp କିମ୍ବା SMSରେ ଆଇଫୋନ୍, ସୁନା ମୁଦ୍ରା, ମାଗଣା ସପିଂ ଭାଉଚର୍ କିମ୍ବା ଲକି ଡ୍ର'ରେ ପୁରସ୍କାର ଜିତିଥିବା ମେସେଜ୍ ଆସିଲେ ସତର୍କ ରୁହନ୍ତୁ। ଏଭଳି ମେସେଜ୍ରେ ଥିବା ଅଜଣା ଲିଙ୍କ୍ରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। କୌଣସି ପୁରସ୍କାର ପାଇବା ପାଇଁ OTP କିମ୍ବା UPI PIN ଦେବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ। ଏହି ତଥ୍ୟ କାହା ସହିତ ମଧ୍ୟ ସେୟାର କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।
୩. ନକଲି ୱେବସାଇଟ୍ ଓ ଆପ୍କୁ ଚିହ୍ନନ୍ତୁ
ସାଇବର ଠକମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସପିଂ ୱେବସାଇଟ୍ର ନକଲ କରି ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିବା ନକଲି ୱେବସାଇଟ୍ ତିଆରି କରନ୍ତି। ଏହି ସାଇଟ୍ର URLରେ ଗୋଟିଏ କିମ୍ବା ଦୁଇଟି ଅକ୍ଷରର ପାର୍ଥକ୍ୟ ଥାଇପାରେ। ତେଣୁ ପେମେଣ୍ଟ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ୱେବସାଇଟ୍ର ଠିକଣା, Contact Us ଓ Return Policy ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ। ଅଜଣା ଲିଙ୍କ୍ରୁ APK ଫାଇଲ୍ ଡାଉନଲୋଡ୍ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଆପ୍ ଡାଉନଲୋଡ୍ ପାଇଁ କେବଳ Google Play Store କିମ୍ବା Apple App Store ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ।
୪. ଡେଲିଭରି ଓ କଷ୍ଟମର କେୟାର ନାଁରେ ଠକେଇରୁ ସାବଧାନ
'ଆପଣଙ୍କ ପାର୍ସଲ୍ ଅଟକିଯାଇଛି', 'ଠିକଣା ଅପଡେଟ୍ କରନ୍ତୁ' କିମ୍ବା 'ଡେଲିଭରି ପାଇଁ ଅତିରିକ୍ତ ଟଙ୍କା ଦିଅନ୍ତୁ' ଭଳି ମେସେଜ୍ ଆସିଲେ ତାହାରେ ଥିବା ଅଜଣା ଲିଙ୍କ୍ରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। କଷ୍ଟମର କେୟାର ନମ୍ବର ଖୋଜିବା ପାଇଁ କମ୍ପାନୀର ଅଫିସିଆଲ୍ ୱେବସାଇଟ୍ କିମ୍ବା ଆପ୍ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ। ଅଜଣା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ OTP, UPI PIN କିମ୍ବା ଫୋନ୍ର Screen Sharing Access ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ।
୫. ଅନଲାଇନ୍ ସପିଂକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବାର ୬ଟି ଉପାୟ
- ୱେବସାଇଟ୍ର ଠିକଣା ନିଜେ ଟାଇପ୍ କରନ୍ତୁ କିମ୍ବା ଅଫିସିଆଲ୍ ଆପ୍ରୁ ସପିଂ କରନ୍ତୁ।
- ସୁରକ୍ଷିତ ପେମେଣ୍ଟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ।
- ନୂଆ ୱେବସାଇଟ୍ରୁ କିଣିବା ପୂର୍ବରୁ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ରିଭ୍ୟୁ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ।
- ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆକାଉଣ୍ଟ ପାଇଁ ଅଲଗା ଓ ମଜବୁତ ପାସୱାର୍ଡ ରଖନ୍ତୁ।
- Two-Step Verification ଚାଲୁ ରଖନ୍ତୁ।
- ଅତ୍ୟଧିକ ଡିସକାଉଣ୍ଟ କିମ୍ବା ଶୀଘ୍ର ପେମେଣ୍ଟ କରିବାର ଚାପରେ ଆସି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ।
୬. ଅନଲାଇନ୍ ଠକେଇର ଶିକାର ହେଲେ ତୁରନ୍ତ କ'ଣ କରିବେ?
ଯଦି ଆପଣଙ୍କ ସହ ଅନଲାଇନ୍ ଆର୍ଥିକ ଠକେଇ ହୋଇଛି, ତେବେ ଆଦୌ ବିଳମ୍ବ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ତୁରନ୍ତ ନିଜ ବ୍ୟାଙ୍କ ସହ ଯୋଗାଯୋଗ କରି କାର୍ଡ କିମ୍ବା ଆକାଉଣ୍ଟକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରନ୍ତୁ। ଆବଶ୍ୟକ ହେଲେ ପାସୱାର୍ଡ ବଦଳାନ୍ତୁ ଏବଂ ସନ୍ଦେହଜନକ ଆପ୍କୁ ହଟାନ୍ତୁ। ସାଇବର ଠକେଇ ସମ୍ପର୍କରେ ତୁରନ୍ତ ୧୯୩୦ ହେଲ୍ପଲାଇନ୍ ନମ୍ବରକୁ କଲ୍ କରନ୍ତୁ କିମ୍ବା ସରକାରଙ୍କ ଅଫିସିଆଲ୍ ସାଇବର କ୍ରାଇମ୍ ପୋର୍ଟାଲ୍ [https://cybercrime.gov.in](https://cybercrime.gov.in) ରେ ଅଭିଯୋଗ କରନ୍ତୁ। ଟ୍ରାଞ୍ଜାକ୍ସନ୍ ମେସେଜ୍, ସ୍କ୍ରିନ୍ସଟ୍ ଓ ଅନ୍ୟ ପ୍ରମାଣ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖନ୍ତୁ।
ସତର୍କ ରୁହନ୍ତୁ, ସୁରକ୍ଷିତ ରୁହନ୍ତୁ।
ଦୀପାବଳି ହେଉ ଖୁସି ଓ ଆନନ୍ଦର ପର୍ବ। ତେଣୁ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଅଫର୍ର ଲୋଭରେ ନିଜର ଟଙ୍କା ଓ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ତଥ୍ୟକୁ ବିପଦରେ ପକାନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଅନଲାଇନ୍ ସପିଂ କରିବା ସମୟରେ ସାମାନ୍ୟ ସତର୍କତା ଆପଣଙ୍କୁ ବଡ଼ ଆର୍ଥିକ କ୍ଷତିରୁ ବଞ୍ଚାଇପାରିବ।
